Fitch Ratings đánh giá Việt Nam đang duy trì tốc độ tăng trưởng cao và có nền tảng tài khóa tương đối vững, song quy mô tín dụng quá lớn, dự trữ ngoại hối mỏng, phụ thuộc vào khu vực FDI và những rủi ro thương mại với Mỹ vẫn là các điểm nghẽn khiến Việt Nam chưa thể vượt khỏi mức xếp hạng BB+.
Tăng trưởng cao, nợ công thấp
Tại sự kiện “Fitch on Vietnam 2026” diễn ra ngày 6/8, ông George Xu, Giám đốc nhóm xếp hạng tín nhiệm quốc gia khu vực châu Á – Thái Bình Dương của Fitch Ratings, cho biết, Việt Nam hiện được tổ chức này xếp hạng BB+ với triển vọng ổn định, chỉ còn cách nhóm ‘đầu tư’ một bậc.
Fitch Ratings: Tín dụng Việt Nam “phình” lên 155% GDP, cao gấp 3 lần nhóm cùng hạng.
Fitch đánh giá nền kinh tế Việt Nam đang cho thấy khả năng chống chịu đáng kể trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất định.
Trong nửa đầu năm 2026, GDP Việt Nam tăng 8,2%, thuộc nhóm cao nhất châu Á. Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ khu vực sản xuất định hướng xuất khẩu, đặc biệt là các doanh nghiệp FDI hưởng lợi từ nhu cầu liên quan đến trí tuệ nhân tạo và quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu theo chiến lược “Trung Quốc cộng một”.
Dòng vốn FDI thực hiện tiếp tục tăng hai chữ số, khoảng 11-12% trong nửa đầu năm. Trong khi đó, ngành du lịch cũng phục hồi mạnh, với lượng khách quốc tế trong năm 2025 đã vượt mức trước đại dịch Covid-19.
Nền tảng tài khóa là một trong những điểm sáng được Fitch đánh giá cao. Tỷ lệ nợ công của Việt Nam hiện chỉ khoảng 33 – 34% GDP, thấp hơn đáng kể mức bình quân 53 – 54% của các quốc gia cùng nhóm BB và vẫn dưới ngưỡng trần 50%.
Việt Nam cũng ít phụ thuộc vào nguồn vốn vay thương mại quốc tế, chủ yếu sử dụng các khoản vay ưu đãi từ các tổ chức đa phương và song phương. Theo Fitch, điều này giúp giảm áp lực trả nợ trong dài hạn.
Kế hoạch đầu tư công khoảng 8,5 triệu tỷ đồng trong 5 năm tới cũng được đánh giá là một động lực quan trọng hỗ trợ tăng trưởng nếu được triển khai hiệu quả.
Tín dụng/GDP cao gấp 3 lần nhóm cùng hạng
Dù ghi nhận nhiều yếu tố tích cực, Fitch cho rằng Việt Nam vẫn đối mặt với không ít rủi ro khiến triển vọng nâng hạng chưa thể trở thành hiện thực trong ngắn hạn.
Đáng chú ý nhất là quy mô tín dụng ngân hàng quá lớn so với nền kinh tế.
Fitch Ratings dự báo Chính phủ có thể tiếp tục nâng mục tiêu tăng trưởng tín dụng vào cuối năm, tương tự như năm 2025, nhằm thúc đẩy nền kinh tế trong bối cảnh các yếu tố bên ngoài gây sức ép. Điều này có thể khiến dư nợ tín dụng của hệ thống ngân hàng tăng lên khoảng 155% GDP, cao gấp 3 lần mức trung vị dự kiến 52% của nhóm quốc gia được xếp hạng “BB”.
Không chỉ cần tăng trưởng nhanh, Việt Nam phải tăng trưởng “chất lượng”.
Quy mô tín dụng tăng nhanh có thể dẫn đến nguy cơ phân bổ vốn kém hiệu quả, tạo áp lực lên hệ thống ngân hàng và làm gia tăng rủi ro hình thành bong bóng tài sản nếu dòng vốn không được đưa vào các khu vực sản xuất hiệu quả.
Một rủi ro khác được Fitch lưu ý là mức thặng dư thương mại lớn của Việt Nam với Mỹ, đạt khoảng 118 tỷ USD trong năm 2025.
Theo tổ chức xếp hạng tín nhiệm này, cùng với các cuộc điều tra liên quan đến lao động cưỡng bức, quyền sở hữu trí tuệ và những lo ngại về tình trạng dư thừa năng lực sản xuất, thặng dư thương mại lớn có thể trở thành cơ sở để Mỹ áp dụng thêm các biện pháp thương mại trong tương lai.
Nếu xảy ra, những biện pháp này có thể tác động trực tiếp tới khu vực xuất khẩu, vốn đang là động lực tăng trưởng quan trọng của kinh tế Việt Nam.
Dự trữ ngoại hối cũng là một điểm yếu đáng chú ý. Fitch cho biết mức bao phủ nhập khẩu của dự trữ ngoại hối Việt Nam hiện dưới 2 tháng, thấp hơn nhiều so với mức khoảng 5 tháng của các quốc gia cùng nhóm BB.
Bộ đệm ngoại hối mỏng khiến khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc bên ngoài, đặc biệt là biến động tỷ giá và dòng vốn quốc tế, còn hạn chế.
Bên cạnh đó, GDP bình quân đầu người của Việt Nam hiện khoảng 5.000 USD, thấp hơn đáng kể mức trung bình khoảng 8.500 USD của nhóm BB. Các chỉ số về quản trị và chất lượng thể chế cũng cần tiếp tục được cải thiện để tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững.
Việt Nam phải tăng trưởng “chất lượng”
Theo ông George Xu, triển vọng nâng hạng tín nhiệm của Việt Nam không chỉ phụ thuộc vào tốc độ tăng trưởng mà còn nằm ở chất lượng của tăng trưởng.
Một vấn đề Fitch đặc biệt quan tâm là mức độ kết nối giữa khu vực FDI và doanh nghiệp trong nước. Hiện các doanh nghiệp FDI đóng góp khoảng 80% tổng kim ngạch xuất khẩu, trong khi sự tham gia của doanh nghiệp nội địa vào chuỗi giá trị toàn cầu vẫn còn hạn chế.
Để cải thiện chất lượng tăng trưởng, Việt Nam cần nâng cao năng suất lao động, trong đó tập trung vào hai hướng.
Một là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và đổi mới sáng tạo, tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tiếp cận công nghệ mới và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Hai là đầu tư vào kỹ năng và chất lượng nguồn nhân lực, qua đó giúp doanh nghiệp nội địa đủ năng lực tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Fitch cho rằng nếu Việt Nam duy trì được tốc độ tăng trưởng cao, ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát rủi ro tài khóa, củng cố hệ thống ngân hàng và nâng GDP bình quân đầu người lên khoảng 8.500 USD vào năm 2030, đây sẽ là những yếu tố quan trọng tạo tiền đề cho một đợt nâng hạng tín nhiệm trong tương lai.
Kỳ Thư